Excellen LungMethyl Assay là bộ xét nghiệm real-time PCR phát hiện methyl hóa ba gen SHOX2, RASSF1A và PTGER4 trong DNA tách từ huyết tương sau chuyển đổi bisulfite. Sản phẩm cung cấp thông tin sinh học phân tử hỗ trợ chẩn đoán ung thư phổi ở người có nguy cơ tăng cao, bao gồm người chưa có triệu chứng được bác sĩ đánh giá nguy cơ trong quá trình khám sức khỏe định kỳ.

Excellen LungMethyl Assay là kit xét nghiệm methyl hóa ung thư phổi của Excellen Medical Technology Co., Ltd., với tên sản phẩm theo IFU là Diagnostic Kit for Methylated Genes of Lung Cancer (Real Time PCR).
Xét nghiệm phân tích ba dấu ấn methyl hóa SHOX2, RASSF1A và PTGER4 trong mẫu huyết tương bằng công nghệ real-time PCR đầu dò huỳnh quang. Thay vì khảo sát đột biến gen, xét nghiệm nhận diện các biến đổi methyl hóa DNA có liên quan đến ung thư phổi.
Sản phẩm dành cho phòng xét nghiệm chuyên môn, không phải bộ tự xét nghiệm tại nhà.
Việc lựa chọn xét nghiệm không chỉ dựa trên sự xuất hiện của triệu chứng. Người đến khám sức khỏe định kỳ có thể chưa có biểu hiện lâm sàng nhưng vẫn có những yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư phổi.
Theo mục đích sử dụng của sản phẩm, xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán ở người có nguy cơ tăng cao dựa trên tiền sử, triệu chứng và/hoặc bất thường trên hình ảnh học. Trong chương trình khám sức khỏe, bác sĩ cần đánh giá nguy cơ và lựa chọn đối tượng phù hợp trước khi chỉ định.
Các tình huống có thể cân nhắc sử dụng gồm:
Người khám sức khỏe định kỳ được bác sĩ xác định có nguy cơ ung thư phổi tăng cao, kể cả khi chưa có triệu chứng.
Người có biểu hiện lâm sàng nghi ngờ ung thư phổi.
Người có bất thường trên hình ảnh học phổi và cần thêm thông tin hỗ trợ đánh giá.
Xét nghiệm không thay thế chụp CT liều thấp ở người đủ tiêu chí sàng lọc theo khuyến cáo, cũng không thay thế sinh thiết hoặc các bước chẩn đoán khác khi có chỉ định.
Methyl hóa DNA là một cơ chế điều hòa biểu sinh. Những thay đổi bất thường về methyl hóa có thể xuất hiện trong quá trình hình thành và phát triển ung thư.
DNA tự do tuần hoàn, hay cfDNA, hiện diện trong huyết tương. Ở người mắc ung thư, một phần cfDNA có thể bắt nguồn từ tế bào khối u. Phân tích các dấu ấn methyl hóa liên quan đến ung thư trên cfDNA cung cấp thêm thông tin sinh học phân tử từ mẫu máu ngoại vi.
LungMethyl Assay phối hợp ba dấu ấn:
SHOX2: dấu ấn methyl hóa đã được nghiên cứu trong phát hiện ung thư phổi.
RASSF1A: gen ức chế khối u; methyl hóa bất thường ở vùng điều hòa của gen có liên quan đến nhiều loại ung thư, bao gồm ung thư phổi.
PTGER4: dấu ấn methyl hóa được nghiên cứu trong phân biệt ung thư phổi với các tình trạng không ác tính.
Thiết kế đa đích kết hợp thông tin từ ba dấu ấn thay vì phụ thuộc vào một dấu ấn duy nhất. Hiệu năng cuối cùng được xác định bởi tổ hợp dấu ấn, thuật toán phân tích và quần thể được đánh giá.
Quy trình gồm ba giai đoạn chính:
Tách chiết DNA từ huyết tương: thu nhận và tinh sạch DNA tự do.
Chuyển đổi bisulfite: tạo sự khác biệt trình tự giữa DNA methyl hóa và không methyl hóa tại các vị trí khảo sát.
Real-time PCR đa đích: khuếch đại DNA và sử dụng các đầu dò huỳnh quang để nhận diện trình tự methyl hóa của SHOX2, RASSF1A và PTGER4.
Gen ACTB được đồng khuếch đại làm chứng nội để kiểm soát chất lượng mẫu, quá trình chuẩn bị mẫu và sự phù hợp của lượng DNA đầu vào.
Mỗi mẫu được chạy PCR lặp ba. Dữ liệu được tổng hợp theo thuật toán của hãng để tính P-score, làm cơ sở phân loại kết quả khi các tiêu chí kiểm soát chất lượng được đáp ứng.
Theo tài liệu nghiên cứu hiệu năng và tài liệu kỹ thuật do Excellen cung cấp:
| Chỉ tiêu | Kết quả |
|---|---|
| Độ nhạy lâm sàng | 86,83% |
| Độ đặc hiệu lâm sàng | 95,59% |
| Tỷ lệ phù hợp chung | 92,33% |
| Tổng số mẫu đánh giá | 1.303 |
| Số ca ung thư phổi | 486 |
| Số mẫu không ung thư phổi | 817 |
Các thông số trên phản ánh kết quả trong quần thể nghiên cứu của hãng, không phải cam kết hiệu năng giống nhau ở mọi cơ sở hoặc mọi nhóm người được xét nghiệm. Độ nhạy chung không được hiểu là độ nhạy riêng cho ung thư giai đoạn sớm. Giá trị dự đoán dương và âm còn phụ thuộc tỷ lệ bệnh trong nhóm được xét nghiệm.
Nghiên cứu của Wei và cộng sự trên Scientific Reports năm 2021 sử dụng kit của Excellen để đánh giá tổ hợp SHOX2, RASSF1A và PTGER4. Nghiên cứu gồm nhóm xây dựng mô hình 351 người và nhóm xác nhận 149 người.
Độ nhạy/độ đặc hiệu lần lượt là 87,0%/98,0% ở nhóm xây dựng mô hình và 83,3%/94,4% ở nhóm xác nhận. Nghiên cứu sử dụng ngưỡng phân loại khác IFU hiện tại; vì vậy, đây là bằng chứng tham khảo về tổ hợp dấu ấn, không thay thế dữ liệu hiệu năng của phiên bản sản phẩm đang cung cấp. Xem nghiên cứu gốc.
Theo IFU, sử dụng ống BD Vacutainer® K2EDTA 6 mL hoặc Streck Cell-Free DNA BCT®:
Ống K2EDTA: xử lý ngay sau lấy máu; nếu cần lưu giữ trước tách huyết tương, tối đa 4 giờ ở 2–8°C.
Ống Streck: tối đa 4 ngày ở nhiệt độ phòng trước tách huyết tương.
Không đông lạnh mẫu máu toàn phần.
Tách huyết tương theo hướng dẫn, tránh mang theo lớp bạch cầu.
Loại ống, thể tích lấy máu và điều kiện xử lý phải tuân thủ IFU và hướng dẫn của nhà sản xuất ống lấy mẫu.
Phòng xét nghiệm cần có năng lực tách chiết cfDNA, chuyển đổi bisulfite và thực hiện real-time PCR, cùng điều kiện kiểm soát nhiễm phù hợp.
Ngoài Applied Biosystems 7500 được nêu trong IFU, nhà sản xuất có hỗ trợ triển khai trên các hệ thống real-time PCR khác theo xác nhận tương thích cho từng model. Việc triển khai cần được hướng dẫn về kênh huỳnh quang, chương trình nhiệt, thiết lập phân tích và kiểm soát chất lượng.
Không mặc định mọi máy real-time PCR đều có thể sử dụng ngay với kit. Phòng xét nghiệm cần đánh giá xác nhận quy trình trước khi áp dụng thường quy.
Tùy nhu cầu, cơ sở có thể lựa chọn quy trình chuẩn bị mẫu thủ công hoặc giải pháp tự động tách chiết và chuyển đổi bisulfite đã được hãng xác nhận tương thích.
| Kết quả | Ý nghĩa |
|---|---|
| Dương tính | P-score ≥2,0 khi các tiêu chí kiểm soát chất lượng được đáp ứng. Cần bác sĩ đánh giá cùng lâm sàng, hình ảnh học và các xét nghiệm tiếp theo khi có chỉ định. |
| Âm tính | P-score <2,0 khi các tiêu chí kiểm soát chất lượng được đáp ứng. Không loại trừ ung thư phổi và không thay thế kế hoạch theo dõi do bác sĩ chỉ định. |
| Không hợp lệ | Không đáp ứng tiêu chí kiểm soát chất lượng. Cần xử lý và xét nghiệm lại theo IFU. |
Kết quả dương tính không đồng nghĩa chắc chắn mắc ung thư. Kết quả âm tính không đồng nghĩa hoàn toàn không có dấu ấn methyl hóa hoặc không mắc bệnh.
Liên hệ Việt Huy để nhận IFU, tài liệu hiệu năng, hồ sơ sản phẩm và tư vấn phương án triển khai phù hợp với thiết bị của cơ sở.
Lưu ý chuyên môn
Vui lòng đọc kỹ hướng dẫn sử dụng (IFU) trước khi thực hiện xét nghiệm. Liên hệ chuyên viên kỹ thuật của Việt Huy để được hỗ trợ validation tại lab.
Lấy máu và chuẩn bị huyết tương
Theo IFU, sử dụng ống BD Vacutainer® K2EDTA 6 mL hoặc Streck Cell-Free DNA BCT®. Ống K2EDTA: xử lý ngay sau lấy máu; nếu cần lưu giữ trước tách huyết tương, tối đa 4 giờ ở 2–8°C. Ống Streck: tối đa 4 ngày ở nhiệt độ phòng trước tách huyết tương. Không đông lạnh mẫu máu toàn phần. Tách huyết tương theo hướng dẫn, tránh mang theo lớp bạch cầu.
Tách chiết DNA từ huyết tương
Thu nhận và tinh sạch DNA tự do.
Chuyển đổi bisulfite
Tạo sự khác biệt trình tự giữa DNA methyl hóa và không methyl hóa tại các vị trí khảo sát.
Real-time PCR đa đích
Khuếch đại DNA và sử dụng các đầu dò huỳnh quang để nhận diện trình tự methyl hóa của SHOX2, RASSF1A và PTGER4.
Kiểm tra chất lượng, phân tích P-score và trả kết quả
Mỗi mẫu được chạy PCR lặp ba. Dữ liệu được tổng hợp theo thuật toán của hãng để tính P-score, làm cơ sở phân loại kết quả khi các tiêu chí kiểm soát chất lượng được đáp ứng.
Người khám sức khỏe định kỳ được bác sĩ xác định có nguy cơ ung thư phổi tăng cao, kể cả khi chưa có triệu chứng.
Người có biểu hiện lâm sàng nghi ngờ ung thư phổi.
Người có bất thường trên hình ảnh học phổi và cần thêm thông tin hỗ trợ đánh giá.
Liên hệ kỹ thuật Việt Huy để biết thêm thông tin.
| Tên thương mại | Excellen LungMethyl Assay |
| Mã sản phẩm theo IFU phiên bản VNM | LUC-PCR-30-VNM |
| Gen đích | SHOX2, RASSF1A, PTGER4 |
| Chứng nội | ACTB |
| Công nghệ | Chuyển đổi bisulfite kết hợp real-time PCR đầu dò huỳnh quang |
| Mẫu xét nghiệm | Huyết tương từ máu ngoại vi |
| Thể tích huyết tương dùng tách chiết | 2,0 mL |
| Quy cách | 30 test/kit, bao gồm mẫu chứng |
| Số lần lặp PCR | Ba phản ứng cho mỗi mẫu và mỗi mẫu chứng |
| Phân tích kết quả | Điểm tổng hợp P-score theo thuật toán của hãng |
| Thiết bị được nêu trong IFU | Applied Biosystems 7500 |
| Thiết bị khác | Triển khai theo xác nhận tương thích, hướng dẫn thiết lập và đánh giá xác nhận phù hợp cho từng model |
| Bảo quản thuốc thử PCR | −25°C đến −15°C |
| Sau sử dụng lần đầu | Tối đa 6 tuần theo điều kiện IFU, không vượt hạn dùng trên nhãn |
| Đông–rã đông | Tối đa 4 chu kỳ theo IFU |